በወታደራዊ ሳይንስ እና በአቪዬሽን ውጊያ ስትራቴጂ ውስጥ “ከመሣሪያው ጀርባ ያለው ሰው” (The Man Behind the Machine) የሚለው መርህ የአንድ የጦር መሣሪያ አውዳሚነት እና ስትራቴጂያዊ ውጤታማነት የሚወሰነው በቴክኖሎጂው ጥራት ብቻ ሳይሆን መሣሪያውን በሚያንቀሳቅሰው ባለሙያ የሥነ-ልቦና ፅናት፣ ሙያዊ ብቃት እና የሀገር ፍቅር ወኔ ላይ መሆኑን ያስረዳል።

ይህ መርህ የኢትዮጵያ አየር ኃይል ጀግኖችን ታሪካዊ ጉዞ በትክክል ይገልጻል። ይህ እውነት የኢትዮጵያ የሰማይ ነብሮች የሆኑትን የአየር ኃይል ጀግኖችን በትክክል ይገልጻቸዋል፡፡

በ1969 ዓ.ም የዚያድ ባሬ ወራሪ ጦር በምሥራቅ ኢትዮጵያ በኩል በከፈተው ሰፊ ወረራ ወቅት የአየር ኃይሉ አብራሪዎች ይህንን እውነት በተግባር አረጋግጠዋል።

በወቅቱ የሶማሊያ አየር ኃይል በቁጥር በርከት ያሉ እና በሶቪየት ሕብረት የተሠሩ ዘመናዊ ሚግ-21 እና ሚግ-17 ተዋጊ ጄቶችን በመታጠቅ የአየር የበላይነት ለመጨበጥ በከፍተኛ ደረጃ ተዘጋጅቶ ነበር።

በሌላ በኩል የኢትዮጵያ አየር ኃይል በአሜሪካ ማዕቀብ ምክንያት የተቀበላቸው በቁጥር በጣም ጥቂት የሆኑ ኤፍ-5ኢ (F-5E) ጄቶች ብቻ ነበሩት። ነገር ግን የወራሪውን ዝግጅት ከንቱ ያደረገው የሰማይ ንስሮች ያሳዩት የማይበገር ወኔ እና የላቀ የበረራ ስልት ነው።

እንደ ብ/ጄኔራል ለገሠ ተፈራ፣ ብ/ጄኔራል አሸናፊ ገብረጻዲቅ፣ ኮሎነል ባጫ ሁንዴ እና ኮሎነል በዛብህ ጴጥሮስ ያሉ የቁርጥ ቀን ልጆች ያሳዩት የማይበገር ወኔ፣ የላቀ የበረራ ስልት እና የውጊያ ጥበብ የሶማሊያን አየር ኃይል የበላይነት በማክሸፍ የወራሪውን ስትራቴጂያዊ ዕቅድ አኮላሽተዋል።

በዓለም አየር ውጊያ ታሪክ ውስጥ አንጸባራቂ ገድል የፈጸሙት ጀግናው ብርጋዴር ጄኔራል ለገሠ ተፈራ፣ 8 የጠላት ሚግ ጄቶችን በአየር ውጊያ በማጋየት አየር ላይ ከፍተኛ ጀግንነት በመፈጸም ስማቸውን በወርቅ ቀለም ጽፈዋል።

በተለይም በነሐሴ 1969 ዓ.ም በነበረው የሰማይ ውጊያ ሶስት ኤፍ-5ኢ ጄቶችን በመምራት የወጡት ጄኔራል ለገሠ፣ ባሳዩት ድንቅ የአየር ላይ ጥበብ ሁለት የሶማሊያ ሚግ-21 ጄቶች እርስ በእርሳቸው እንዲጋጩ በማድረግ፣ ሌሎቹን ደግሞ በመድፍ እና በሚሳኤል በመደምሰስ የጠላትን ስትራቴጂያዊ ዕቅድ መሬት ቀላቅለውታል።

የአየር ኃይል አብራሪዎች ብቃት በተዋጊነት ብቻ የተገደበ አልነበረም። ከጠላት የፀረ-አየር መቃወሚያዎች ናዳ እና ከውጊያ ጉዳት በኋላ የነዳጅ መጠናቸው መጨረሻ ደረጃ ላይ የደረሱ ተዋጊ ጄቶችን እንኳን በከፍተኛ የቴክኒክ ጥበብ ከጠላት ወረዳ አውጥተው በወገን ይዞታ ላይ በሰላም ማሳረፍ የሚያስችል የላቀ ሙያዊ ጥበብ የታደሉ መሆናቸው በታሪክ የተመሰከረ ነው።

ይህ የጀግንነት እና የሙያ ብቃት በ1990ዎቹ የሻዕቢያ ወረራ ወቅትም በድጋሚ በደማቅ ቀለም ጽፈውታል። በነበሩ የፖለቲካ ውሳኔዎች ምክንያት ተቋማቸው ተዳክሞ በራሳቸው እና በባልደረቦቻቸው ላይ ግፍ እና እስራት ደርሶባቸው የነበሩ ብርቅዬ አብራሪዎች፣ የኢትዮጵያ ነጻነት እና የሉዓላዊነት ህልውና አደጋ ላይ ሲወድቅ የግል ቂማቸውን እና በደላቸውን ወደኋላ በመተው ጥሪውን ተቀብለው ወደ ጦር ግንባር ተመመዋል።

በጊዜው የሻዕቢያ አየር ኃይል ዘመናዊ ሚግ-29 ጄቶችን ታጥቆ የነበረ ቢሆንም፣ የኢትዮጵያ አብራሪዎች በሚግ-21 ተዋጊ ጄቶች የጠላትን አየር መቃወሚያዎች እና ተዋጊ ጄቶች አልፈው በመሄድ የአየር የበላይነቱን በመጨበጥ የሻዕቢያን ምኞት አክሽፈዋል።

ዛሬም ቢሆን የኢትዮጵያ አየር ኃይል የአባቶቹን አኩሪ የወታደራዊ ወኔ እና የበረራ ስልት ወርሶ በቴክኖሎጂ እና በስትራቴጂያዊ አመራር ወደ ላቀ የልቀት ደረጃ ተሸጋግሯል። ተቋሙ በአሁኑ ወቅት ባለብዙ ተግባር አራተኛ ትውልድ ሱ-30ኬ እና ሱ-27 ተዋጊ ጄቶችን፣ ያክ-130 የላቁ የጄት ሽግግር አውሮፕላኖችን እንዲሁም በሰው ሠራሽ አስተውሎት የተደገፉ ረጅም ሰዓት የመብረር እና የማጥቃት አቅም ያላቸውን ድሮኖች በመታጠቅ የአየር ክልል ጥበቃውን አስተማማኝ አድርጎታል።

ተቋም መሪውን ይመስላል እንዲሉ፣ ለዚህ ዘመናዊነት እና ስትራቴጂያዊ የተቋም ግንባታ ትልቅ አስተዋጽኦ እያደረጉ ያሉት የአየር ኃይሉ ዋና አዛዥ ሌተናል ጄኔራል ይልማ መርዳሳ ናቸው።

ሌተናል ጄኔራል ይልማን ልዩ የሚያደርጋቸው በቢሮ አመራር ላይ ብቻ የተወሰኑ አዛዥ ሳይሆኑ፣ ራሳቸው የሱ-27 እና ሱ-30 ተዋጊ ጄቶች የላቁ ስፔሻሊስት እና አሠልጣኝ አብራሪ መሆናቸው ነው።

ጄኔራል መኮንኑ ዛሬም ድረስ በኮክፒት ውስጥ በመቀመጥ የበረራ ተልዕኮዎችን በተግባር የሚያከናውኑ እና ለተዋጊ አብራሪዎች አርአያ የሆኑ ቆፍጣና መሪ ናቸው።

በአሁኑ ወቅት የኢትዮጵያ አየር ኃይል የድንበር ወሰን ከመጠበቅ ባሻገር፣ ከሀገር ውስጥ አልፎ በአፍሪካ ደረጃ የምህንድስና፣ የበረራ ሥልጠና እና የቴክኒክ ጥገና ማዕከል በመሆን አህጉራዊ መከታ እና ኩራት ለመሆን የደረሰ ግዙፍ ተቋም ሆኗል።

በሌተናል ጄኔራል ይልማ መርዳሳ የበላይ አመራር የተዘረጋው ስትራቴጂያዊ ዕቅድ ተቋሙ በቴክኖሎጂ፣ በሰው ኃይል ሥልጠና እና በውጊያ ዝግጁነት የአፍሪካ ቁልፍ እና መሪ የአየር ኃይል እንዲሆን ታላቅ ግብ አስቀምጦ በከፍተኛ ትጋት እየሠራ ይገኛል።

#ትልቅ_ሀገር #ትልቅ_ሕዝብ #ታላቅ_ርዕይ ሰንቃ ወደፊት የምትገሰግሰው ሀገራችን፤ ከመሣሪያው ጀርባ ያለው የሰው ኃይል ወኔ፣ የታደሰ የሙያ ብቃት እና ዘመናዊ ቴክኖሎጂ ሲቀናጁ የኢትዮጵያ ሰማይ ፍፁም የተከበረ እና ለጠላቶች አስፈሪ ሆኖ ይቀጥላል።

በለሚ ታደሰ