የኢትዮጵያና የአፍሪካ ቁርኝት ከጂኦግራፊያዊ መገኛ በላይ ጥልቅ የታሪክና የመንፈስ ትሥሥር ነው። የታሪካዊው የዓድዋ ድል ለጥቁር ሕዝብ የነጻነት ፋና እንደሆነው ሁሉ፣ የአፍሪካ አንድነት ድርጅት (OAU) እና የአሁኑ የአፍሪካ ኅብረት (AU) በአዲስ አበባ መመሥረታቸውም የዚሁ ታሪካዊ ኃላፊነት ቀጣይነት ነው።

ኢትዮጵያ በቅኝ ግዛት አለመሸነፏ ለአፍሪካውያን "ነጻ መውጣት ይቻላል" የሚል ጽኑ ስንቅ ሆና አገልግላለች። ይህ እውነታ በ1955 ዓ.ም ድርጅቱ ሲመሠረት፣ ኢትዮጵያ ሉዓላዊነቷን ለወንድሞቿ ማካፈል የጀመረችበትን አዲስ የታሪክ ምዕራፍ ከፈተ።

ይህ ትሥሥር ያለ ኪነ-ጥበብና ሥነ-ጽሁፍ "ነፍስ" ሊዘራበት አይችልም ነበርና በዚህ ሂደት ውስጥ ሁለት ድንቅ ኢትዮጵያውያን የላቀ አሻራቸውን አኑረዋል። ሎሬት ፀጋዬ ገብረ መድኅን ለኅብረቱ ስም እና ቃል ሲሰጡት፣ ያዴሳ ቦጃ ደግሞ ቀለም እና ምስል በመስጠት የአህጉሪቱን መንፈስ እና ገጽታ ቀርጸዋል።

 ሎሬት ፀጋዬ ገብረ መድኅን፦ የኅብረቱ "መንፈሳዊ አባት"

ሎሬት ፀጋዬ የአፍሪካ ኅብረት "መንፈሳዊ አባት" ሊባሉ የሚገባቸው ባለቅኔ ናቸው። ድርጅቱ ወደ "ኅብረት" (Union) እንዲቀየር በማድረጉ ረገድ የእሳቸው ሚና ቀዳሚ ነበር። "አንድነት" የሚለው ቃል ተቋማዊ እና የመንግሥታት ስብስብ ላይ ብቻ ሲያተኩር፣ "ኅብረት" ግን የሕዝቦችን ልባዊ ውህደት የሚገልጽ መሆኑን በመሞገት ተቋሙ ከመዋቅር ባለፈ የሰዎች ትሥሥር እንዲሆን ጥረዋል።

ይህንን የሕዝቦች ትሥሥር ይበልጥ ያጸኑት ደግሞ ለኅብረቱ በደረሱት ድንቅ መዝሙር ነው። "ሁላችንም በአንድነት እንቁም፤ በኅብረትም እናክብር!" (Let us all unite and celebrate together!) በሚለው መዝሙር ግጥም ውስጥ አፍሪካውያን በድንበር የታጠሩ ጎረቤታሞች ብቻ ሳይሆኑ፣ በአንድ ማዕድ የሚቀመጡ "አንድ ቤተሰቦች" መሆናቸውን በታላቅ የቃላት ጥበብ ሰብከዋል።

ሎሬቱ አህጉሪቱን ከጭቆና ጨለማ ወጥታ የራሷን ዕድል በራሷ የምትወስንበትን አዲስ የነጻነት ንጋት በብሩህ የፀሐይ ብርሃን መስለውታል። አፍሪካውያንን "የፀሐይና የሰማይ አካላት" (Flesh of the Sun and Flesh of the Sky) በማለት መጥራታቸው፣ የአህጉሪቱ ልጆች ከጽንፈ ዓለሙ እና ከተፈጥሮ ጋር ያላቸውን ጥልቅ መንፈሳዊ ቁርኝት ያሳያል። አፍሪካን "የሕይወት ዛፍ" (Tree of Life) አድርገው በመሳል፣ አህጉሪቱ የሰው ዘር መገኛ እና የሥልጣኔ መፍለቂያ መሆኗን በኩራት መስክረዋል።

ያዴሳ ቦጃ፦ የአህጉሪቱ ምስላዊ መታወቂያ ቀራጺ

ይህንን ታላቅ የቃላት እና የመንፈስ ፍልስፍና የሚሸከም ምስላዊ መታወቂያ የፈጠረው ደግሞ ያዴሳ ቦጃ ነው። ያዴሳ በዓለም አቀፍ ውድድር አሸንፎ የነደፈው የአፍሪካ ኅብረት ባንዲራ፣ አህጉሪቱን በአንድነት የሳለ ድንቅ የጥበብ ሥራ ነው። ያዴሳን አሸናፊ ያደረገው የአያቶቹ የዓድዋ መንፈስና የአባቶቹ የድል ወራሽነት ሲሆን፣ ይህም ኢትዮጵያ አሁንም ለአፍሪካ ያላትን የሞራል የበላይነትና የአመራር ሚና እንደቀጠለችበት ማሳያ ነው። በባንዲራው ላይ ያሉት የከዋክብት ክቦች የአባል ሀገራቱን እኩልነት እና የማይበጠስ ወንድማማችነትን ሲያሳዩ፣ አረንጓዴው መደብ ደግሞ የአፍሪካን የተፈጥሮ ጸጋ እና ብሩህ መጻኢ ተስፋን ይወክላል።

ዛሬም የኅብረቱ ባንዲራ ሲውለበለብ እና መዝሙሩ በኩራት ሲዘመር፣ ከጀርባው የእነዚህ ኢትዮጵያውያን ጥበብ እና ጥልቅ ፍቅር አብሮ ይነበባል። ይህ የታሪክ ቅርስ ለወደፊቱ የአፍሪካ ትውልድ ከመንፈሳዊ አንድነት ባለፈ ለኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ውህደት ትልቅ መነሳሳት የሚፈጥር ሲሆን፣ ኢትዮጵያ ከአፍሪካ ጋር ያላትን ወንድማማችነት በሥልጣኔ አሻራ ጭምር ያጸና መሆኑን ያስመሰክራል።

በለሚ ታደሰ