በዓለም አቀፍ የነዳጅ ንግድ ውስጥ ቁልፍ ስፍራ በሆነው የሆርሙዝ ወሽመጥ (Strait of Hormuz) ላይ ላለፉት ጥቂት ሳምንታት ተቋርጦ የነበረው የንግድ መርከቦች እንቅስቃሴ፣ በዛሬው ዕለት መጠነኛ ጭማሪ ማሳየቱን የሳተላይትና የባሕር ላይ መረጃዎች አመላከቱ።
የመርከቦች እንቅስቃሴ እና የ"ዊንድዋርድ" ዘገባ
የባሕር ላይ መረጃዎችን በሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) የሚተነትነው “ዊንድዋርድ” (Windward) የተባለው ተቋም ዛሬ ባወጣው መረጃ መሠረት፣ በወሽመጡ በኩል የሚያልፉ መርከቦች ቁጥር ካለፈው ሳምንት አንጻር በሁለት እጥፍ ገደማ ጨምሯል። በትናንትናው ዕለት ብቻ የኢራን ባንዲራ የሌላቸው ስምንት የንግድ መርከቦች ወሽመጡን በሰላም ማለፋቸው ተመዝግቧል።
ይሁን እንጂ ይህ እንቅስቃሴ ሁሉንም ወገኖች ያካተተ እንዳልሆነ ተንታኞች ይገልጻሉ። መረጃዎች እንደሚያሳዩት በወሽመጡ በኩል እንዲያልፉ የተፈቀደላቸው በዋናነት የቻይና፣ የህንድ እና የፓኪስታን ባንዲራ የያዙ መርከቦች ናቸው። ከምዕራባውያን ሀገራት ጋር ግንኙነት ያላቸው ወይም የአሜሪካና የእስራኤል ኩባንያዎች ንብረት የሆኑ መርከቦች ግን አሁንም በደህንነት ስጋት ምክንያት በስፍራው አይታዩም።
የኢራን ፖለቲካዊ አቋም
የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራቅቺ የወሽመጡን ሁኔታ አስመልክቶ በሰጡት መግለጫ፣ “ወሽመጡ ክፍት ነው፤ ነገር ግን ለጠላቶቻችን ዝግ ነው” ብለዋል። ይህም ቴህራን ወሽመጡን እንደ ፖለቲካዊ መሣሪያ እየተጠቀመችበት መሆኑንና ለወዳጅ ሀገራት ብቻ ቅድሚያ እየሰጠች መሆኗን የሚያረጋግጥ መሆኑን የፖለቲካ ተንታኞች ይገልጻሉ። ጦርነቱ ከመቀስቀሱ በፊት ከዓለም የነዳጅ አቅርቦት 20 በመቶ የሚሆነው የሚያልፍበት ይህ መስመር፣ በውጥረቱ ምክንያት እንቅስቃሴው በ95 በመቶ ቀንሶ መቆየቱ ይታወሳል።
የአሜሪካ ምላሽ እና የፕሬዝዳንት ትራምፕ ወቀሳ
በሌላ በኩል፣ የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ዋሽንግተን ወሽመጡን ለዓለም አቀፍ ንግድ ክፍት ለማድረግ ያላትን ቁርጠኝነት ገልጸዋል። ፕሬዝዳንቱ የኔቶ (NATO) አጋሮቻቸው በወሽመጡ የጸጥታ ጥበቃ ሥራ ላይ በቂ ተሳትፎ እያደረጉ አይደለም በሚል ወቀሳ ሰንዝረዋል። አሜሪካ ወሽመጡን ለማስከፈት የሌሎችን ሀገራት ፈቃድ እንደማትጠብቅም አክለው ገልጸዋል።
ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ የአሜሪካ መካከለኛ ዕዝ (CENTCOM) ዛሬ ማለዳ ባወጣው መግለጫ፣ በሆርሙዝ ወሽመጥ አካባቢ በሚገኙና በንግድ መርከቦች ላይ ስጋት ደቅነዋል ባላቸው የኢራን የሚሳኤል ጣቢያዎች ላይ የአየር ጥቃት መፈጸሙን አስታውቋል። ጥቃቱ የተሰነዘረው ዓለም አቀፍ የባህር ላይ የንግድ መስመርን ደህንነት ለማስከበር እንደሆነ አሜሪካ ገልጻለች።
ኢኮኖሚያዊ ተፅዕኖ
ምንም እንኳን የመርከቦች እንቅስቃሴ መጠነኛ ጭማሪ ቢያሳይም፣ አሁንም ያለው ስጋት ከፍተኛ በመሆኑ የዓለም የነዳጅ ዋጋ በአንድ በርሜል ከ100 ዶላር በላይ ሆኖ ቀጥሏል። የኢኮኖሚ ባለሙያዎች እንደሚሉት፣ ወሽመጡ ለሁሉም ሀገራት መርከቦች ክፍት እስካልሆነ ድረስ ዓለም አቀፍ የዋጋ ግሽበት ስጋት ሆኖ ይቀጥላል።
ሁኔታው አሁንም በከፍተኛ ወታደራዊና ዲፕሎማሲያዊ ፍጥጫ ውስጥ የሚገኝ ሲሆን፣ የዓለም ማኅበረሰብ ጉዳዩን በቅርብ እየተከታተለው ይገኛል።
