ዛሬ ዓለማችን በታሪኳ አይታው የማታውቀው፣ የታሪክን አቅጣጫ የሚቀይር ታላቅ የኃይል ሽግግር ማዕበል ውስጥ ትገኛለች።

ይህ ለውጥ ዝም ብሎ የቴክኖሎጂ ሽግግር ብቻ ሳይሆን፣ የሀገራት የኢኮኖሚ ኅልውና እና የፖለቲካ የበላይነት የሚወሰንበት የዘመኑ ትልቅ ፈተና ነው።

በመካከለኛው ምሥራቅ ሰማይ ስር እየተቀጣጠለ ያለው ቀውስ፣ በተለይም የዓለም የንግድ ደም-ሥሮች በሆኑት በሆርሙዝ እና በባብ ኤል መንደብ አካባቢ ያለው አለመረጋጋት፣ የዓለምን የነዳጅ አቅርቦት እንደ ሸረሪት ድር በጣጥሶታል።

ዛሬ ነዳጅ ከኃይል ምንጭነቱ ባለፈ እንደ ፖለቲካዊ መሣሪያ እየተጠቀሙበት ነው። ይህ ደግሞ ሀገራትን ሁለት ምርጫዎች ፊት አቁሟቸዋል፦ ወይ በነዳጅ ጥገኝነት ሥር ወድቆ ለኢኮኖሚ መንገራገጭ እጅ መስጠት፣ ወይም ደግሞ በቆራጥነት ፊትን ወደ ታዳሽ የኃይል አማራጮች ማዞር።

ለዘመናት የገነቡት የኢኮኖሚ ግርማ ሞገስ በነዳጅ ላይ የተመሠረተባቸው ብዙዎቹ የኢንዱስትሪ ሀገራት፣ ዛሬ የነዳጅ ቧንቧዎች ሲዘጉ እና ዋጋው ሰማይ ሲነካ  ፈጣን መፍትሔ ማግኘት አቅቷቸው በጭንቀት ውስጥ ይገኛሉ።

ቀድመው የነቁ ሀገራት ተሞክሮ - የስድስቱ አርአያነት

አንዳንዶች ቀውሱ ደጃፋቸው ላይ ሲደርስ ቢደናገጡም፣ ሌሎች ግን ገና ከዓመታት በፊት የነገውን ስጋት በአርቆ አሳቢነት ተረድተው ወደ ተግባር ገብተዋል። የእነዚህ  ሀገራት ተሞክሮ ለተቀረው ዓለም ትልቅ ትምህርት ነው።

ኖርዌይ፦ የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች መዲና ሆናለች። ዛሬ በሀገሪቱ ከሚሸጡ አዳዲስ መኪናዎች 80% በላይ በኤሌክትሪክ የሚሠሩ ናቸው። በዚህም ኖርዌይ የነዳጅ ጥገኝነቷን ወደ ታሪክ ማኅደር እየከተተችው ነው።

ቻይና፦ በአሁኑ ሰዓት በዓለም ላይ በፀሐይ እና በንፋስ ኃይል ተወዳዳሪ የማይገኝላት ግዙፍ ኃይል ሆናለች። ለኤሌክትሪክ መኪናዎቿ የሚሆን ኃይል በራሷ ምድር ማህፀን እያመረተች ትገኛለች። 

ኡራጓይ፦ ተዓምራዊ በሆነ ሽግግር በዐሥር ዓመታት ውስጥ የኃይል አቅርቦቷን ከነዳጅ ወደ 95% በላይ ወደ ታዳሽ ኃይል ቀይራ እውነተኛ የኃይል ሉዓላዊነቷን አረጋግጣለች። 

ኮስታሪካ፦ በዓመት ውስጥ ከ300 ቀናት በላይ ሙሉ በሙሉ በታዳሽ ኃይል ብቻ የምትመራ አረንጓዴ ገነት የሚል ስያሜ አግኝታለች።

ሞሮኮ፦ በአፍሪካ ኩራት የሆነውን ግዙፍ የፀሐይ ኃይል ማመንጫ በመገንባት፣ ለአውሮፓ ጭምር ብርሃን ለመላክ እየተዘጋጀች ነው።

ጀርመን፦ የኑክሌር እና የከሰል ማመንጫዎቿን በድፍረት በመዝጋት ወደ ንፁህ ኃይል የምታደርገው ሽግግር፣ ትልልቅ ሀገራት ሳይቀሩ እንዴት መለወጥ እንደሚችሉ ኅያው ምሥክር ሆናለች። 

የኢትዮጵያ የነፃነት አዋጅ - የማይበገር ኢኮኖሚ ግንባታ

ኢትዮጵያ የነዳጅ ጥገኝነትን ለመቀነስ እና የማይበገር ኢኮኖሚ ለመገንባት እየተገበረችው ያለው ስትራቴጂ፣ የኃይል እጥረትን ከመቅረፍ ባለፈ የኢኮኖሚ ሉዓላዊነቷን ያጣመረ የነፃነት መንገድ ነው። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ይህንን የለውጥ ጉዞ ሲጀምሩ፣ የውጭ ምንዛሬን በከፍተኛ ደረጃ የሚበላውን የነዳጅ ወጪ በሀገር ውስጥ በሚመረት ታዳሽ ኃይል መተካት ለኢኮኖሚ ነፃነት መሠረት መሆኑን በፅኑ በመረዳት ነው።

ይህ የማይበገር ኢኮኖሚ ግንባታ በሦስት ዋና ዋና ምሰሶዎች ላይ ይቆማል፦

1. የነዳጅ ጥገኝነትን በኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች (EVs) መተካት

ኢትዮጵያ በዓለም ቀዳሚ ከሆኑት ሀገራት ተርታ በመሰለፍ፣ የነዳጅ ተሽከርካሪዎች ወደ ሀገር እንዳይገቡ በመከልከል ወደ ኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች የመሸጋገር ደፋር እና ታሪካዊ እርምጃ ወስዳለች። 

የታሪፍ ማበረታቻ፦ የኤሌክትሪክ መኪናዎችን ወደ ሀገር የሚያስገቡ ዜጎች ከቀረጥ ነፃ እንዲጠቀሙ በማድረግ ሽግግሩን ሕዝባዊ መሠረት እንዲይዝ ተደርጓል።

2. የኃይል እጥረትን በዘላቂነት መፍታት

አስተማማኝ የኃይል አቅርቦት የኢኮኖሚው የጀርባ አጥንት ነው። መንግሥት የኃይል እጥረትን ለመቅረፍ የጀመራቸው ሥራዎች ስትራቴጂካዊ ጥልቀት አላቸው፦

የኃይል ምንጭ ስብጥር (Energy Mix)፦ ኢትዮጵያ ከውስን የኃይል ምንጭ ተጠቃሚነት ለመውጣት የንፋስ፣ የፀሐይ እና የጂኦተርማል ኃይልን በስፋት እያመረተች ነው። ይህም የመቋቋም አቅምን ይፈጥራል።

ከመስመር ውጭ (Off-grid) መፍትሔዎች፦ ብሔራዊ የኃይል መስመር ባልደረሰባቸው ገጠራማ አካባቢዎች የፀሐይ ኃይልን በመጠቀም አርሶ አደሩ እና የአነስተኛ ኢንተርፕራይዞች የኑሮ ሞተር እንዳይቆም እየተደረገ ነው።

3. የአረንጓዴ አሻራ እና የማይበገር ኢኮኖሚ ትሥሥር

የምግብ ዋስትና እና ተፈጥሮ ጥበቃ፦ በዓለም ደረጃ አዲስ ክብረወሰን እየተመዘገበበት ያለው የአረንጓዴ አሻራ መርሐ-ግብር የተራቆቱ መሬቶችን በማልማት የከርሰ ምድር ውኃ እንዲጨምር አድርጓል።

ይህ ደግሞ በሀገሪቱ የተስተካከለ ሥነ-ምኅዳር፣ በቂ እርጥበት እና በጋ ከክረምት የሚታረስ መሬት እንዲኖር እንዲሁም ለታላቁ የሕዳሴ ግድብ እና ለሌሎች ግድቦች ቀጣይነት ያለው የውኃ ፍሰት እንዲኖር ዋስትና ይሰጣል።

የከተሞች ግብርና፦ በከተሞች ውስጥ የሚከናወኑ አረንጓዴ ልማቶች የሙቀት መጠንን ከመቀነስ ባለፈ፣ ለከተማው ሕዝብ የምግብ ዋስትናን እያረጋገጡ ነው።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ገና በጠዋቱ ይህንን መንገድ ሲጀምሩ፣ ዓለም ወደፊት በነዳጅ እጥረት እና በአየር ንብረት ለውጥ መናጧ እንደማይቀር ቀድመው በመረዳት ነው።

ቀድሞ መዘጋጀት፦ ዓለም አቀፍ የነዳጅ ዋጋ በናረ ቁጥር ኢትዮጵያ በሀገር ውስጥ ኃይል የሚመራ ኢኮኖሚ ካላት፣ ማንኛውም የውጭ የኢኮኖሚ አውሎ ንፋስ ሊያናውጣት አይችልም።

የቴክኖሎጂ ሽግግር፦ ኢትዮጵያ ያረጀውን እና የሚበክለውን የነዳጅ ቴክኖሎጂ ዘልላ በመሻገር፣ በቀጥታ ወደ ዘመናዊው እና ንፁህ ወደሆነው የኃይል ቴክኖሎጂ በመሸጋገር የኢኮኖሚ ግንባታዋን እያፋጠነች ነው።

እነዚህ እርምጃዎች ኢትዮጵያ በውጭ ኃይሎች ፍላጎት እና በገበያ መዋዠቅ የማትናወጥ፣ በራሷ የተፈጥሮ ፀጋ እና በልጆቿ ጥረት ላይ የተመሠረተ ጠንካራ እና የማይበገር ኢኮኖሚ ለመገንባት ለጀመረችው ታላቅ ጉዞ እንደ ፅኑ ምሰሶ ያገለግላሉ።

ይህ መንገድ የኢትዮጵያ የብልፅግና ብቻ ሳይሆን የእውነተኛ ነፃነቷም መንገድ ነው።

በአዶኒያስ ወልደአረጋይ

#EBC #Ethiopia #energy #oilprice #technology #transformation