የሆርሙዝ ሰርጥ ለምን የዓለም የፖለቲካ እና የኢኮኖሚ ቁልፍ እንደሆነ ለማስረዳት፣ ወደ መሬት ውስጥ ጥልቅ ታሪክ መሄድ ያስፈልጋል።

ዛሬ በዓለም ዜናዎች ላይ የምንሰማው የሆርሙዝ ሰርጥ ጉዳይ የተጀመረው ከሚሊዮን ዓመታት በፊት በነበረ አስደናቂ የተፈጥሮ ክስተት ነው።

ይህ ሰርጥ ዝም ብሎ የውኃ መንገድ ሳይሆን፣ የምድር የጂኦሎጂካል ኃይሎች የፈጠሩት "የሀብት ቁልፍ" ነው።

ለመሆኑ የሆርሙዝ ሰርጥ እንዴት ተፈጠረ?

👉 ታላቁ ግጭት

ከሚሊዮን ዓመታት በፊት፣ የአረቢያ የምድር ንጣፍ (Arabian Plate) ወደ ሰሜን በመገፋት ከአውሮ እስያ ንጣፍ (Eurasian Plate) ጋር ተጋጨ። ይህ ግጭት በዛሬዋ ኢራን የሚገኙትን ግዙፍ የዛግሮስ ተራራዎችን ፈጠረ።

በዚህ ግጭት ምክንያት መሬቱ ተራርቆ ዝቅ ያለ ስምጥ ወይም "ገንዳ" መሰል ቅርጽ ተፈጠረ። ይህ ስምጥ በውኃ ተሞልቶ የዛሬውን የፋርስ ባሕረ ሰላጤ (Persian Gulf) ሲፈጥር፣ በጠባቧ መውጫ ላይ ደግሞ የሆርሙዝ ሰርጥ ተከሰተ።

👉 የነዳጅ "መጭመቂያ"

የሁለቱ የምድር ንጣፎች ግጭት ለኢራን እና ለአካባቢው ሀገራት ድርብ በረከት ይዞ መጣ።

የምድር ንጣፎቹ ሲጋጩ የተፈጠረው ከፍተኛ ጫና እና ሙቀት፣ ከሚሊዮን ዓመታት በፊት በባሕሩ ግርጌ የተቀበሩ የጥንት ጥቃቅን የባሕር ሕይወቶች (Plankton) ቅሪቶች ወደ ነዳጅ እና የተፈጥሮ ጋዝ እንዲቀየሩ አደረገ።

የዛግሮስ ተራራዎች ሲታጠፉ (Folding)፣ ነዳጁ በቀላሉ እንዳይባክን አፍነው የሚይዙ "ጉልላት" መሰል ዓለቶችን ፈጠሩ። ይህም አካባቢውን በዓለም ላይ በነዳጅ ሀብት ቀዳሚ እንዲሆን አደረገው።

👉 "የጠርሙስ አንገት" (The Bottleneck)

የሆርሙዝ ሰርጥ በአፈጣጠሩ እጅግ ጠባብ (33 ኪሎ ሜትር ብቻ) መሆኑ በዓለም ላይ ካሉ የንግድ መስመሮች ሁሉ ስትራቴጂያዊ ያደርገዋል።

በአካባቢው የተፈጠረው ግዙፍ የነዳጅ ክምችት ወደ ዓለም ገበያ ለመውጣት በዚህች ጠባብ "የጠርሙስ አንገት" ማለፍ ግድ ይለዋል።

በየቀኑ ከ20 ሚሊዮን በርሜል በላይ ነዳጅ በዚህች ጠባብ መንገድ ያልፋል።

👉 ለኢራን እንዴት ልዩ ኃይል ሊያጎናፅፋት ቻለ?

ተፈጥሮ ለኢራን የሰጠቻት ስጦታ ነዳጁን ብቻ አይደለም፤ መንገዱንም ጭምር ነው።

ሰርጡ እጅግ ጠባብ በመሆኑ፣ መርከቦች የግድ በኢራን የባሕር ክልል ውስጥ ማለፍ አለባቸው።

ይህም ኢራን በዓለም ኢኮኖሚ ላይ ትልቅ ተጽዕኖ እንድታሳርፍ የሚያስችላት "ተፈጥሯዊ መቆጣጠሪያ" ሆኖላታል።

በአጭሩ የሆርሙዝ ሰርጥ አፈጣጠር የአጋጣሚ ክስተት ሳይሆን፣ ምድር ለሺህ ዓመታት የፈተለችው የሀብት እና የኃይል ስትራቴጂ ነው።

የጂኦሎጂካል ግጭቱ ነዳጅን ፈጠረ፤ ነዳጁ ደግሞ ሰርጡን የዓለም ኢኮኖሚ የደም ሥር አደረገው።

ዛሬ የምናየው ጂኦ-ፖለቲካ የዚሁ የተፈጥሮ "ድንቅ ሥራ" ውጤት ነው!

#StraitOfHormuz #Geography #Geopolitics #OilAndGas #EBC