በኢትዮጵያ ባህል ውስጥ “መሶብ” የቅርበት፣ የጋራ ተጠቃሚነት እና ሁሉንም በአንድ ላይ የመሰብሰብ ትልቅ ተምሳሌት ነው።

ነገር ግን ይህንን ባህላዊ የትስስር ጥበብ ወደ ዘመናዊው የመንግስት አስተዳደር መዋቅር ውስጥ  አጣምሮ በማስገባት፣ የዜጎችን እና የቢሮክራሲውን ስነ-ልቦናዊ ግንኙነት እስከመቀየር የደረሰ ስር ነቀል ለውጥ ይመጣል ብሎ ያሰበ ጥቂት ነበር።

አብዛኛውን ጊዜ የዲጂታል ሽግግር ሲወራ የሚታየን አዳዲስ ኮምፒውተሮች፣ የሶፍትዌርና የዳታ ማዕከላት ብቻ ናቸው። ሆኖም አሁን ላይ እየታየ ያለው የመሶብ አንድ ማዕከል አገልግሎት ከቴክኖሎጂ መግጠም ባሻገር፣ ለዘመናት በኢትዮጵያ የመንግስት መስሪያ ቤቶች ውስጥ ስር ሰዶ የኖረውን "የባለስልጣን በጎ ፈቃድ ትረካ" ወደ “የዜጎች ተፈጥሯዊ መብት" የቀየረ የሀይል ሚዛን ሽግግር ነው።

ይህ የት መድረሳችንን የሚያሳይ እውነት ትርጉም የሚኖረው ግን የት እንደነበርን ስናስታውስ ብቻ ነው። ከዛሬ 10 ዓመት በፊት  የነበረውን የሀገራችን ዲጂታል ገጽታ ለታዘበ ሰው የዛሬው እቅድ ቅዠት ይመስል ነበር።

በወቅቱ የዲጂታል መንግስት ግንባታው የተበታተኑ፣ እርስ በርሳቸው የማይግባቡና በተለያዩ የውጭ ለጋሾች ሶፍትዌር የሚንቀሳቀሱ ደሴቶች ስብስብ ነበር።

የኢንተርኔት ተደራሽነት ከ15 በመቶ በታች በነበረበት፣ የኢንፎርሜሽንና ኮሙኒኬሽን ቴክኖሎጂ ልማት ኤጀንሲ ጠንካራ ክንድ ባልነበረው እና ዲጂታል መታወቂያ እንደ ባዕድ ሳይንስ በሚታይበት በዚያ ዘመን፣ ቢሮክራሲው ዜጎች የሚጉላሉበትና ለሙስና የተመቸ የተንዛዛ አሰራር መፈልፈያ ነበር።

ይህንን የታሪክ ጉዞ የቀየሩት ቴክኖሎጂስቶች ሳይሆኑ የፖለቲካ አመራሩ የወሰዳቸው ሁለት ደፋር ውሳኔዎች ነበሩ።

አንደኛው በ2012 ዓ.ም. የጸደቀው የማዕከላዊና ባዮሜትሪክ “ፋይዳ” ብሔራዊ የዲጂታል መታወቂያ ፕሮግራም ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ የዘመናት የመንግስትን የቴሌኮም ሞኖፖሊ ሰብሮ ሳፋሪኮምን የመሰሉ ዓለም አቀፍ ተወዳዳሪዎችን ወደ ሜዳው ማስገባት ነው።

እነዚህ ውሳኔዎች የቴክኒክ ማሻሻያ ሳይሆኑ የሀገር በቀል የኢኮኖሚ ሪፎርም አጀንዳ (HGER) ማዕቀፍ የሆኑ ተወዳዳሪ የዲጂታል ኢኮኖሚ ለመገንባት የተጣሉ መሰረቶች ነበሩ።

በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) አነሳሽነት ወደ ስራ የገባው የመሶብ አንድ ማዕከል አገልግሎት ትልቁ ስኬት ታዲያ መረጃን ጠብቆ ማቆየት፣ የፋይሎችን መጥፋት ማስቀረት ወይም ወረቀትን መቀነስ ብቻ አይደለም።

ትልቁ ድል በአገልግሎት ሰጪውና በተገልጋዩ መካከል የነበረውን ያልተጻፈ ግን በተግባር የሚታይ የተበላሸ  የአገልግሎት ባህል መስበሩ ላይ ነው።

ቀደም ሲል አንድ ዜጋ ጉዳዩን ለማስፈጸም ጊዜውን፣ ጉልበቱንና ሰብአዊ ክብሩን ጭምር መገበር ነበረበት፤ ይህም ለሙስና ዋነኛ መግቢያ ነበር።

ዛሬ ግን የፌደራልና የክልል ተቋማት በአንድ ዲጂታል ሰንሰለት ተሳስረው፣ ወጣቶችና ባለሙያዎች በልዩ ሁኔታ ሰልጥነው የሚሰጡት አገልግሎት ይፋዊ ግልጸኝነትን አምጥቷል።

ዜጎች በቴክኖሎጂ ታግዘው ተራቸውን ጠብቀው ሲስተናገዱ፣ የመንግስት አገልግሎት የባለስልጣናት ችሮታ ሳይሆን የዜግነት መብት መሆኑ በተግባር እየተረጋገጠ ነው።

ይህ ከአዲስ አበባ ተነስቶ ወደ ተለያዩ ክልሎችና ከተሞች እየተስፋፋ ያለው አገልግሎት፣ ኢትዮጵያ በዘርፉ የያዘችውን የ“ዲጂታል 2030” ብሔራዊ እቅድ ለማሳካት ትልቁ መሳሪያ ነው።

ቴክኖሎጂው ከሰውና ከወረቀት ንኪኪ ውጪ መስተናገድን በመፍቀድ ሌብነትን ከስሩ ሲነቅል፣ በአንጻሩ ተቋማት ተቀናጅተው የሚሰሩበትን አዲስ የጋራ ባህል እየወለደ ነው።

በመሆኑም “መሶብ” የኮምፒውተሮች ስብስብ ሳይሆን የቢሮክራሲውን ንግሥና ያፈረሰ፣ የዜጎችን ክብር የመለሰ እና የነገዋን ዘመናዊት ኢትዮጵያን የስነ-ልቦና መሰረት የጣለ የዲጂታል አብዮት መግለጫ ነው።