በኢትዮጵያ የዲፕሎማሲ ታሪክ ውስጥ ስማቸው በወርቅ ቀለም ከሚጻፍ ጥቂት ባለውለታዎች መካከል አምባሳደር ቆንጂት ስነ-ጊዮርጊስ ቀዳሚውን ስፍራ ይይዛሉ። ለግማሽ ክፍለ ዘመን (ለ52 ዓመታት ከ10 ወራት) በዲፕሎማሲው ዓለም ያገለገሉት አምባሳደሯ፣ በሙያ አጋሮቻቸው ዘንድ “ተንቀሳቃሿ የአፍሪካ ጉዳዮች ኢንሳይክሎፒዲያ” (The Walking Encyclopedia of African Affairs) በመባል ይታወቃሉ። ይህ ታላቅ ስያሜ የተሰጣቸው የአፍሪካ አንድነት ድርጅት (OAU) ከተመሠረተበት ዕለት ጀምሮ እስካሁኑ የአፍሪካ ሕብረት (AU) ድረስ የታዩ ታሪካዊ ክስተቶች ባለቤትና ቀጥተኛ ምስክር በመሆናቸው ነው።

ከሐረር እስከ ለንደን

አምባሳደር ቆንጂት በ1932 ዓ.ም በታሪካዊቷ የሐረር ከተማ ተወለዱ። አስተዳደጋቸው ለኋላ ዘመን ስኬታቸው መሠረት የጣለ ሲሆን፣ በተለይም የታላቅ ወንድማቸው ነፃነትን ከኃላፊነት ጋር የማጣመር ጥበብ በራሳቸው እንዲተማመኑና በሌሎች ላይ ጥገኛ እንዳይሆኑ ረድቷቸዋል። የሁለተኛ ደረጃ ትምህርታቸውን ካጠናቀቁ በኋላ ወደ እንግሊዝ በማቅናት በለንደን ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ በዓለም አቀፍ ግንኙነት (International Relations) የመጀመሪያ ዲግሪያቸውን አግኝተዋል።

“ዲፕሎማሲ ለሴት አይሆንም” የሚለውን አመለካከት የሰበሩበት ወቅት

ወደ ኢትዮጵያ ተመልሰው በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ውስጥ ለመሥራት ሲያመለክቱ የገጠማቸው ትልቁ ፈተና የሥራው ጫና ሳይሆን በወቅቱ የነበረው የተዛባ አመለካከት ነበር። ማመልከቻዋን ያቀረበችላቸው ኃላፊ “ዲፕሎማሲ ለሴት የሚሆን ቦታ አይደለም” የሚል ደርቅ ያለ ምላሽ ቢሰጧቸውም፣ ቆንጂት ግን በጽናታቸው ያንን በር ሰብረው በ1954 ዓ.ም ሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱን ተቀላቀሉ። ይህም የአፍሪካ አንድነት ድርጅት ከመመሥረቱ አንድ ዓመት ቀደም ብሎ ነበር።

የአህጉሪቱ ድምፅ በዓለም አቀፍ መድረኮች

የአምባሳደር ቆንጂት የሥራ ዘመን በስኬትና በተለያዩ አገራት ውክልና የተሞላ ነው። በኒውዮርክ የኢትዮጵያ ቋሚ ልዑክ ጽሕፈት ቤት በጸረ-ቅኝ አገዛዝ ጉዳዮች ላይ በመሥራት የአፍሪካ አገራት ነፃነታቸውን እንዲያገኙ በዲፕሎማሲያዊው መድረክ ትልቅ ሚና ተጫውተዋል። በተጨማሪም በጄኔቫ፣ ኦስትሪያ፣ ካናዳ፣ ሜክሲኮ፣ እስራኤልና ግብፅ አገራቸውን በባለሙሉ ሥልጣን አምባሳደርነት ወክለዋል።

በተለይም የአፍሪካ አንድነት ድርጅት (OAU) ወደ አፍሪካ ሕብረት (AU) በተደረገው ሽግግር ወቅት ተቋማዊ ለውጥ እንዲመጣና አፍሪካ በኢኮኖሚና በፖለቲካ ራሷን እንድትችል የሚያልመው "አጀንዳ 2063" እውን እንዲሆን ከፍተኛ ሙያዊ ተጋድሎ አድርገዋል።

ሽልማቶችና ዕውቅናዎች

ለአምስት አስርት ዓመታት ለዘለቀው ታማኝ አገልግሎታቸው በርካታ ዕውቅናዎችን አግኝተዋል፦

• የቀድሞዋ የአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን ሊቀመንበር ንኮሳዛና ድላሚኒ ዙማ “ቆንጂት ከአፍሪካ ምርጥ ሴት ልጆች አንዷ ናት” በማለት ልዩ ዕውቅና ሰጥተዋቸዋል።

• አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በ2008 ዓ.ም የክብር ዶክትሬት ዲግሪ አበርክቶላቸዋል።

• ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በ2011 ዓ.ም ለረጅም ዘመን አገልግሎታቸው የምስጋና ሰርተፊኬት ሰጥተዋቸዋል።

• በ2020 እ.ኤ.አ የጃፓን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሽልማት ተበርክቶላቸዋል።

የሕይወት መሥዋዕትነት ለሙያ

አምባሳደር ቆንጂት ለሥራቸው የነበራቸውን ጥልቅ ፍቅር ሲገልጹ “ሥራዬ ሕይወቴ ነበር… ሁሉንም ዋጋ የከፈልኩት ለሥራዬ ነው” ይላሉ። ለሥራቸው ሲሉ የግል ሕይወታቸውንና የቤተሰብ ፍላጎታቸውን መሥዋዕት በማድረግ ለብዙ ሴት ዲፕሎማቶች አርአያና መንገድ ጠራጊ ሆነዋል።

ይህች ታላቅ የዲፕሎማሲ እናት በ86 ዓመታቸው ከዚህ ዓለም በሞት ቢለዩም፣ ለግማሽ ክፍለ ዘመን የገነቡት የዲፕሎማሲ አሻራ ግን ምንጊዜም ሲታወስ ይኖራል። የአፍሪካ አንድነት ቻርተር ሲፈረም የታደሙት እጆቻቸውና አህጉሪቱ በዓለም አቀፍ መድረክ በአንድ ድምፅ እንድትናገር ያደረጉት ጥረት ለትውልድ የሚተርፍ ታላቅ ቅርስ ነው።

በላሉ ኢታላ #ኢትዮጵያ #ዲፕሎማሲ #አምባሳደርቆንጂት #አፍሪካሕብረት #EBC #Ethiopia #Diplomacy #AU