የባህር በር ለአንድ ሀገር መተንፈሻ ሳንባ ነው። ሳንባው የታፈነ ሰው በሩጫ ተወዳድሮ ሊያሸንፍ እንደማይችል ሁሉ ኢትዮጵያም ዛሬ ዛሬ በየገበያው የምናየው የሸቀጦች ዋጋ መናር፣ የሎጂስቲክስ መጓተትና የኑሮ ውድነት ሰንሰለቱ ሲመረመር መጨረሻው የሚገናኘው ከባህር መራቃችን እና መታነቃችን ጋር ነው። በመሆኑም የባህር በር ፍለጋው የጥቂቶች አጀንዳ ሳይሆን የመላው ኢትዮጵያውያን የፍትህ ጥሪ ነው።

የየብስ እስረኝነትን የሰበሩ ሀገራት

ኢትዮጵያ የባህር በርን በሰላማዊ መንገድና በድርድር ለመጠየቅ የምታደርገው ጥረት አዲስ ወይም ለዓለም እንግዳ አይደለም።

የመጀመሪያው የዓለም ጦርነት ሲያበቃ የአውሮፓ ሀገራት የቬርሳይን ስምምነት ሲፈራረሙ ፖላንድ ወደብ አልባ ነበረች። ሆኖም ፖላንድ ያለ ባህር መተንፈሻ መኖር እንደማትችል የታመነበት ዓለም አቀፍ ማህበረሰብ፣ ከጀርመን ግዛት ላይ የተወሰነ መሬት ተቆርጦ የፖላንድ መተላለፊያ (Polish Corridor) እንዲሆንና ወደ ዳንዚግ ወደብ እንድትዘልቅ ተደርጓል። ይህ የሚያሳየው የባህር በር ማግኘት የጂኦግራፊያዊ ዕድል ብቻ ሳይሆን የዓለም አቀፍ ፍትህና የፖለቲካ ውሳኔ አካል መሆኑን ነው።

በአህጉራችንም ቢሆን በድርድርና በስምምነት መፍትሄ የተገኘባቸው አጋጣሚዎች አሉ። ኮንጎ ኪንሻሳ የቤልጂየም ግዛት በነበረችበትና ኮንጎ ብራዛቪል ደግሞ በፈረንሣዮች ስር በነበረችበት ወቅት፣ ብራዛቪል ወደ ባህር የመውጫ በር አልነበራትም። ይሁን እንጂ ሁለቱ ኃይሎችና የአካባቢው መሪዎች ባደረጉት ስምምነት፣ ከኮንጎ ኪንሻሳ የተወሰነ ግዛት (Cabinda አካባቢን ጨምሮ) ለብራዛቪል መተላለፊያ እንዲሆን ተደርጓል። ይህ ተሞክሮ ዛሬ ኢትዮጵያ የምትከተለውን "የሰጥቶ መቀበል" (Give and Take) መርህ ተግባራዊ ሊሆን የሚችል መሆኑን ያረጋግጣል።

ቦሊቪያ በ19ኛው ክፍለ ዘመን በፓስፊክ ጦርነት የባህር በሯን በቺሊ ከተነጠቀች በኋላ እስካሁን ጥያቄዋን አላቆመችም። ቦሊቪያ በየዓመቱ "የባህር ቀን" (Day of the Sea) በማክበርና የባህር ኃይልዋን በየብስ ላይ በማሰልጠን ትውልዱ መብቱን እንዳይረሳ ታደርጋለች። በቅርቡም የዓለም አቀፉ ፍርድ ቤት ቺሊ ከቦሊቪያ ጋር የባህር በርን በተመለከተ እንድትደራደር ባይገደድም፣ በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለው የሉዓላዊ መውጫ በር ጥያቄ አሁንም በዓለም አቀፍ ዲፕሎማሲ ንቁ አጀንዳ ነው። ይህም የባህር በር ጥያቄ የማይሞት የሉዓላዊነት መብት መሆኑን ያሳያል።

ላኦስ በደቡብ ምስራቅ እስያ ብቸኛዋ ወደብ አልባ ሀገር ብትሆንም፣ በዘመናዊ ስምምነቶችና በባቡር ትስስር እራሷን ከታፈነችበት የየብስ እስር ቤት አውጥታ ከታይላንድና ከቬትናም ወደቦች ጋር በጋራ ተጠቃሚነት መርህ ተሳስራለች። ይህ የ"Land-linked" (የየብስ ተገናኝ) ስትራቴጂ ኢትዮጵያ ከጎረቤቶቿ ጋር ልታደርገው ለምትችለው የጋራ ብልጽግና ስምምነት ትልቅ ምሳሌ ነው።

ታዋቂው የታሪክ ምሁር ዶክተር ያዕቆብ ኃይለማርያም "አሰብ የማናት? የኢትዮጵያ የባህር በር ጥያቄ" በሚለው መጽሐፋቸው ላይ እንዳሰፈሩት፦

"ኢትዮጵያ በታሪኳ ያለፈቻቸው መነሳትና መውደቅ ከባህር ጋር ከነበራት ቅርበትና ርቀት ጋር ቀጥተኛ የሆነ ግንኙነት አለው።

ኢትዮጵያ ዛሬ በአንድ ወደብ ላይ ብቻ 95 በመቶ ጥገኛ መሆኗ ለታላቅ ሀገር የሚመጥን አይደለም። ለወደብ ኪራይ የምታወጣውን ሀብት ለራሷ ልማት ብታውለው የሚኖረውን ለውጥ መገመትም አያዳግትም።

ዛሬ ላይ የባህር በር ጥያቄ የመንግሥት ብቻ ሳይሆን የመላው ኢትዮጵያውያን የጋራ አጀንዳ ሆኗል። ልክ እንደ ህዳሴው ግድብ ሁሉ፣ የባህር በር ጥያቄም የኢትዮጵያውያንን አንድነትና ጽናት የሚጠይቅ ታሪካዊ ፈተና ነው።

እንደ ፖላንድ፣ ኮንጎ እና ላኦስ ሁሉ፣ ኢትዮጵያም በድርድር፣ በዲፕሎማሲና በሰጥቶ መቀበል መርህ ወደ ባህር መተንፈሻዋ መድረሷ የማይቀር ነው። ይህ ጥረት ሲሳካ፣ ኢትዮጵያ ከታሪካዊ ክህደትና ከየብስ እስረኝነት ትፈታለች፣ የወጣቶቻችን የሥራ አጥነት ችግር ይቃለላል፣ የአርሶ አደሩ ምርት ያለ እንግልት ዓለም ገበያ ይደርሳል፣ ከሁሉም በላይ ደግሞ የሀገራችን ኩራትና ሉዓላዊነት አርማችን የሆነው ሰንደቅ ዓላማ በዓለም ውቅያኖሶች ላይ ይውለበለባል።

ስለሆነም፣ ይህንን የታሪክ ጥሪ በንቃት መደገፍና ለስኬታማነቱ በጋራ መቆም ከእያንዳንዳችን የሚጠበቅ የዜግነት ግዴታ ነው። ኢትዮጵያ ከአድማስ ማዶ የምትመለከትበት፣ መርከቦቿን በገዛ ወደቧ የምታሰማራበትና ዜጎቿ በነፃነት የሚተነፍሱበት ቀን ሩቅ አይሆንም!

ኢትዮጵያ በክብር ለዘለዓለም ትኑር!

በአዶኒያስ ወ/አረጋይ