በዓለም አቀፍ የጂኦፖለቲካ እና የባህር ላይ ስትራቴጂ መድረክ፣ የውሃ አካላት የአህጉራትን እጣ ፈንታ በመወሰን ረገድ የላቀ ሚና ይጫወታሉ። ከእነዚህም መካከል አፍሪካን፣ ኤዥያን እና አውሮፓን በማስተሳሰር የዓለም የልብ ትርታ ሆኖ ዘመናትን የተሻገረው ቀይ ባህር በግንባር ቀደምትነት ይጠቀሳል። ታሪክ እና ተጨባጭ የጂኦፖለቲካዊ እውነታዎች ፍንትው አድርገው የሚያሳዩት  ሀቅ ቢኖር፣ 130 ሚሊዮን ህዝብ ያላትን እና በቀጣናው የላቀ ስትራቴጂካዊ ሚና ያላትን ኢትዮጵያ ከዚህ ወሳኝ የውሃ አካል ነጥሎ ማቆየት ፈጽሞ የማይቻል መሆኑን ነው።

ቀይ ባህር ከሜዲትራኒያን ባህር በስዊዝ ካናል ተነስቶ በባቢ ኤል-ማንደብ ማነቆ በኩል ወደ ኤደን ባህር ሰላጤ እና ህንድ ውቅያኖስ የሚፈስ፣ 12 በመቶ የዓለም ንግድ የሚያልፍበት የደም መላሽ ቧንቧ ነው። በቀን በሚሊዮን በርሜል የሚቆጠር ነዳጅ እና በዓመት በቢሊዮን ዶላር የሚገመት የሸቀጥ የሚያልፍበት ይህ መስመር፣ የዓለም ኢኮኖሚ የደም ዝውውር መቆጣጠሪያ ነው።

ይህ ስትራቴጂካዊ የውሃ አካል ከፓሲፊክ ወይም ከህንድ ውቅያኖሶች እጅግ ይለያል። ግዙፍ ውቅያኖሶችን ለመቆጣጠር ከፍተኛ የባህር ኃይል እና ቴክኖሎጂ ሲጠይቅ፣ ቀይ ባህር ግን ስትራቴጂካዊ በሆኑ ጠባብ ማነቆዎች (Chokepoints) የተገደበ በመሆኑ፣ እነዚያን በሮች መያዝ ብቻ ቀጣናውን ለመቆጣጠር በቂ ያደርገዋል። ለዚህም ነው ቀይ ባህር የዓለም ኃያላን የስበት ማዕከል የሆነው።

ታላላቅ አገራት በቀጣናው የጦር ሰፈሮቻቸውን በመገንባት ወታደራዊ የሞት ሽረት ትግል የሚያደርጉት ይህንን የዓለም ንግድ እና ፖለቲካ መዘወሪያ ለመቆጣጠር ነው። ኤደን ባህረ ሰላጤ ወደ ቀይ ባህር የሚያስገባ መተላለፊያ መስመር ቢሆንም፣ ዋነኛው የጂኦፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና የወታደራዊ ትርጉም ሚስጥር ያለው ግን በቀጥታ በቀይ ባህር ላይ ነው።

ታሪካዊው እውነታ፡ የማይበጠሰው ትስስር ወደ ኢትዮጵያ ስንመጣ፣ ቀይ ባህር የጂኦግራፊ ጉዳይ ብቻ ሳይሆን የዘመናት የታላቅነቷ ሚስጥር ነው። በጥንት ዘመን አክሱም ከዓለም አራት ታላላቅ ኃያላን መንግስታት አንዷ ለመሆን የበቃችው፣ በስትራቴጂካዊቷ የአዱሊስ ወደብ አማካኝነት የቀይ ባህርን ንግድ በበላይነት መቆጣጠር በመቻሏ ነበር። የአክሱም ነገስታት በቀይ ባህር አቋርጠው የንግድ መስመራቸውን ከማስከበር አልፈው፣ የባህሩን ሁለቱንም መግቢያዎች በቁጥጥር ስር አውለው እንደነበር ታሪክ ይመሰክራል። አክሱም የራሷን የባህር ኃይል ገንብታ የባህር ላይ ውንብድናን ትቆጣጠር፣ የንግድ መስመሮችን ታስተዳድር እና በዓለም አቀፍ ደረጃ ለግብይት የሚያገለግሉ  የራሷን የወርቅ ሳንቲሞች ታትም ነበር። ነገር ግን ውጫዊ ጫናዎችና ታሪካዊ ክስተቶች የባህር በሯን ሲዘጉባት፣ ኢትዮጵያ ከዓለም አቀፍ ትስስር ተቆርጣ ወደ መሃል አገር ለማፈግፈግ ተገደደች።

ይህ ታሪክ በግልጽ የሚያረጋግጠው አንድ ሀቅ አለ፤ ኢትዮጵያ እና ቀይ ባህር አንዳቸው ከሌላቸው ተነጥለው የማይኖሩ፣ የማይነጣጠል ህልውና ያላቸው መሆናቸውን ነው። ኢትዮጵያ ባህሩን ስታገኝ ትገንናለች፣ ስታጣው ደግሞ ወደ ውስጥ ትዳከማለች። ይህን የዘመናት ታሪካዊ ቁርኝት በማንኛውም ጂኦፖለቲካዊ ሻጥር ማቋረጥ አይቻልም።

ተጨባጩ እውነታ እና የወደፊቱ እጣ ፈንታ የኢትዮጵያ የወደፊት የታላቅነት እምቅ አቅም ሚስጥርም ከዚሁ ከቀይ ባህር ጋር በጥብቅ የተቆራኘ ነው። ዛሬ ላይ ከ130 ሚሊዮን በላይ ህዝብ ያላት፣ በአፍሪካ ቀንድ ፈጣን የኢኮኖሚ እድገት እያስመዘገበች ያለች እና ግዙፍ አቅም ያላት አገር፣ የባህር በር አልባ በመሆኗ ብቻ "በየብስ እስር ቤት" ተቀርቅራ መኖር አትችልም። ይህ የትራንዚት ጥገኝነት የውጭ ምንዛሬዋን ከማሟጠጡም በላይ፣ ወደቡ በሚገኝበት አገር ላይ የሚፈጠር ማንኛውም የፖለቲካ መናወጥ የኢትዮጵያን የደም ስር ሊቆርጠው የሚችል የብሔራዊ ደህንነት አደጋ አለው። ኢትዮጵያን በዚህ ማነቆ ውስጥ አፍኖ ማቆየት በቀጠናው ሊፈነዳ የሚችል አደገኛ የደህንነት ቀውስ መፍጠሩ አይቀርም። በመሆኑም ኢትዮጵያ የወደፊት ታላቅነቷን እውን ለማድረግ፣ ዜሮ-ድምር ያልሆነና በጋራ ተጠቃሚነት ላይ የተመሰረተ "የልማት ዲፕሎማሲን" በመከተል ወደ ባህር መውጣቷ ታሪካዊ ግዴታ ነው።

ጠንካራ የኢትዮጵያ የባህር ኃይል በቀይ ባህር መገኘት ለኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን ህገ-ወጥ ዝውውርን፣ ሽብርተኝነትን እና የባህር ላይ ውንብድናን በመግታት የቀጠናውን ደህንነት ለማረጋገጥ ወሳኝ ሚና ይጫወታል። ስለዚህ የባህር በር ባለቤትነት ለኢትዮጵያ የቅንጦት ጥያቄ ሳይሆን የህልውና፣ የብሔራዊ ደህንነት ዋስትና እና ወደፊት የጂኦፖለቲካዊ ተጽዕኖ ፈጣሪነቷን የማረጋገጫ መሰረት ነው።

በአጠቃላይ ቀይ ባህር ለኢትዮጵያ ደግሞ የትላንት ታሪኳ፣ የዛሬ የህልውና ፈተናዋ እና የነገዋ ብሩህ ተስፋ ቁልፍ ነው። መልክዓ ምድራዊ አቀማመጥን እና የ130 ሚሊዮን ህዝብን የህልውና ጥያቄ ወደ ጎን በመተው ኢትዮጵያን ከቀይ ባህር ነጥሎ ማቆየት ፈጽሞ አይቻልም። የኢትዮጵያ የወደፊት እጣ ፈንታ ከቀይ ባህር ሞገዶች ጋር የተቋጠረ ሲሆን፣ የኢትዮጵያ እና የቀይ ባህር ሚስጥር በእርግጥም አንድ እና የማይነጣጠል ነው! ይህ የተፈጥሮና ታሪካዊ ቁርኝት በዘመናችንም ዳግም ሊታደስ የሚገባው ግዙፍ እውነት ነው።

በአዶኒያስ ወልደአረጋይ