ኢትዮጵያ በዓለም ታሪክ ውስጥ የረጅም ዘመን የሀገረ መንግሥትነት ታሪክ ካላቸው ቀደምት ሀገራት አንዷ ናት።

ጠንካራ ማዕከላዊ አስተዳደርን በመገንባት፣ የውጭ ወራሪዎችን በጋራ በመመከት (እንደ ዓድዋ ድል ያሉ ብሩህ ታሪኮችን በመጻፍ) እና የራሷ የሆነ ፊደል፣ የቀን አቆጣጠር እና ሥልጣኔ በማፍራት ረገድ የተዋጣለት ስኬት አስመዝግባለች። ይህ የሀገረ መንግሥት ግንባታችን አንጸባራቂ ገጽ ነው።

ይሁን እንጂ፣ በዘመናዊው የሀገረ መንግሥት ግንባታ ሒደት ውስጥ መዋቅራዊ ፈተናዎች ነበሩብን። የሀገረ መንግሥት ግንባታው በአብዛኛው ከላይ ወደ ታች የነበረ፣ ማዕከላዊነትን ያጠነከረ ነገር ግን የብዝኃነት ጥያቄዎችን በአግባቡ ማስተናገድ ያልቻለ ነበር።

የተለያዩ ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና ማኅበራዊ ማግለሎች የፈጠሩት ቅሬታ ሀገራችንን ለረጅም ዘመናት የእርስ በርስ ግጭት እና የፖለቲካ አለመረጋጋት እንድታስተናግድ አድርጓታል።

በ2010 ዓ.ም የተከሰተው የፖለቲካ ለውጥ ግን በኢትዮጵያ የሀገረ መንግሥት ግንባታ ታሪክ ውስጥ አዲስ ምዕራፍ የከፈተ ነበር። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ወደ ሥልጣን በመጡበት ወቅት ያደረጓቸው ንግግሮች፣ የተዘጋውን የፖለቲካ ምኅዳር የማስፋት፣ የሰብዓዊ መብቶችን የማክበር እና ነፃ የዴሞክራሲ ተቋማትን የመገንባት ተስፋን ያነገቡ ነበሩ።

በወቅቱ የተንጸባረቀው ራዕይ፣ የኢትዮጵያ ሀገረ መንግሥት በጉልበት እና በማስገደድ ላይ ሳይሆን፤ በዜጎች ፈቃድ፣ በሕግ የበላይነት እና በመድብለ ፓርቲ ሥርዓት ላይ እንዲመሠረት ማድረግ ነው። ይህ ሒደት፣ ተቋማትን ነፃ ከማድረግ (እንደ ምርጫ ቦርድ እና ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ያሉትን) እስከ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ማቋቋም የደረሰ እርምጃዎችን ያካተተ ሲሆን፣ ዓላማውም በታሪክ የተወረሱ ቁርሾዎችን በዴሞክራሲያዊ መንገድ እና በሽግግር ፍትሕ ለመፍታት ያለመ ነው።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በተለያዩ መድረኮች እና በጽሑፎቻቸው እንዳንጸባረቁት፣ የኢትዮጵያ የሀገረ መንግሥት ግንባታ ያለፈውን ታሪክ ጥንካሬዎች በማስቀጠል፣ ስህተቶችን በማረም እና የነገውን ተስፋ በመሰነቅ ላይ የተመሠረተ ሊሆን ይገባል።

የጠቅላይ ሚኒስትሩ የመደመር ዕሳቤ ለኢትዮጵያ የሀገረ መንግሥት ግንባታ እንደ ንድፈ ሐሳባዊ ማዕቀፍ የሚያገለግል ነው። በመደመር ዕሳቤ መሠረት፣ ጠንካራ ሀገረ መንግሥት የሚገነባው የትናንትናውን ሙሉ በሙሉ በማፍረስ ሳይሆን፣ የትናንቱን በጎ እሴቶች ይዞ፣ ዛሬ ላይ ያሉትን ስህተቶች አርሞ፣ የነገውን አዲስ ተስፋ በመገንባት ነው።

ይህ ዕሳቤ በተለይም የኢትዮጵያን ብዝኃነት ከመነጣጠል ይልቅ ወደ አንድ ጠንካራ ኅብረት ለማምጣት ያለመ ነው። ማዕከሉን ብቻ ያማከለ ልማት ሳይሆን፣ ከጫፍ እስከ ጫፍ ያሉትን ሁሉንም ኢትዮጵያውያን በእኩልነት የማሳደግ፣ የሀብት ክፍፍልን የማመጣጠን እና አካታች የፖለቲካ ሥርዓት የመፍጠር ራዕይ አለው።

መደመር የዜጎችን ግለሰባዊ መብት ከቡድን መብት ጋር አስማምቶ፣ ኢትዮጵያውያን በሀገራቸው ላይ የእኩል ባለቤትነት ስሜት እንዲሰማቸው በማድረግ ጠንካራ ሀገር የመገንባት ትልምን ያነገበ ነው።

የሌሎች ሀገራት ተሞክሮ፡ ጠንካራ ሀገረ መንግሥት እንዴት ይገነባል?

ጠንካራ ሀገረ መንግሥት የገነቡ ሀገራትን ታሪክ ስንመረምር፣ የኢትዮጵያ የሽግግር ሒደት ተስፋ ሰጪ መሆኑን እንረዳለን።

አሜሪካ (USA)፡ “E pluribus unum” (ከብዙኃን ወደ አንድነት) በሚለው መርሕ፣ እጅግ የተለያየ ማንነት፣ ዘር እና ፍላጎት ያላቸውን ግዛቶች በፌዴራሊዝም ሥርዓት እና በጠንካራ ዴሞክራሲያዊ ተቋማት አማካኝነት አስተሳስራ ጠንካራ ሀገረ መንግሥት መገንባት ችላለች።

ሲንጋፖር (Singapore)፡ በሊ ኳን ዩ መሪነት፣ እጅግ ደሃ እና በዘር/በሃይማኖት የተከፋፈለች የነበረችውን ሀገር፣ የሕግ የበላይነትን በማስፈን፣ የዜጎችን የኢኮኖሚ እኩልነት በማረጋገጥ እና ሜሪቶክራሲን (በብቃት ላይ የተመሠረተ ሥርዓት) በመገንባት በዓለም ላይ ካሉ ጠንካራ ሀገረ መንግሥታት ተርታ አሰልፈዋታል።

ደቡብ አፍሪካ (South Africa)፡ ከአፓርታይድ ሥርዓት በኋላ፣ "የቀስተ ደመና ሀገር" የሚል ዕሳቤ በማምጣት እና የእውነት እና እርቅ ኮሚሽን በማቋቋም አግላይ የነበረውን ሥርዓት ወደ አካታች ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት መቀየር ችላለች።

እነዚህ ሀገራት የሚያስተምሩን ዋና ጉዳይ፣ ሀገረ መንግሥት ግንባታ የአንድ ጀምበር ሥራ አለመሆኑን ነው። ሒደቱ ውጣ ውረድ፣ ፈተና እና ጊዜ የሚጠይቅ ቢሆንም፣ ራዕዩ ግልጽ ከሆነ፣ አካታችነት ከዳበረ እና ተቋማት ከጠነከሩ ስኬት የማይቀር መሆኑን ነው።

የኢትዮጵያን ጉዞ ስንመለከት ፈተናዎቿን መካድ አይቻልም። አሁንም ድረስ የሰላም እጦት እና የፖለቲካ ጽንፈኝነት ይስተዋላሉ። ይሁን እንጂ፣ ከ2010 ጀምሮ የተዘራው የዴሞክራሲ፣ የአካታችነት እና የ"መደመር" ራዕይ የኢትዮጵያን ጠንካራ ሀገረ መንግሥት የመሆን ተስፋ የሚያለመልም ነው።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) እንዳስቀመጡት፣ ከጫፍ እስከ ጫፍ በእኩልነት የምታድግ እና ጠንካራ ኢትዮጵያን ለመገንባት፣ ሁላችንም ያለፈውን ታሪክ ማኅደር በአግባቡ ዘግተን፣ በልዩነታችን ውስጥ ያለውን ውበት ተረድተን፣ በጋራ ዓላማ ላይ መደመር አለብን።

ዴሞክራሲን እንደ ባህል በማዳበር እና የሕግ የበላይነትን በማረጋገጥ፣ ኢትዮጵያ በታሪኳ አጋጥመዋት የማያውቁትን የውስጥ ሰላም፣ እኩልነት እና ብልጽግና ዕውን በማድረግ፣ በአፍሪካ ቀንድ ብሎም በዓለም መድረክ ላይ ጸንታ የቆመች ሀገረ መንግሥት መገንባት እንደምትችል ጽኑ ተስፋ አለ።

በዮናስ በድሉ